و يحيى از طريق عبدالعزيزبن عمر ، از يزيدبن السائب ، از خارجهء ابن زيد بن ثابت روايت مىكند : « بنى رسول اللَّه - صلّىاللَّه عليه [ وآله ] وسلّم - مسجده سبعين في ستّين ذراعاً و يزيد و لَبَّنَ لَبِنَهُ من بقيع الخبخبة و جعله داراً و جعل سواريه خشباً شقة شقة و جعل وسطه رحبة و بنى بيتين لزوجتيه » . « 1 » مساحت به ذرع : 4200 / 60 * 70 مساحت به متر مربع : 05 / 1022 بيهقى به روايت عبداللَّه بن عمر ، كه مورد تصريح امام بخارى در « صحيح » قرار گرفته ، اشارهء خاصّى دارد كه : « مسجد پيامبر داراى ديوارها و پايه‌هايى از خشت خام بود و سقف آن را با شاخه‌هاى درخت پوشيده بودند و ستون‌هاى آن تنه‌هاى خرما بود » . « 2 » بر اساس بيان ياد شده ، معلوم مىگردد كه در ديوارهاى خشتى مسجد ، خاصه در جدار سمت شامى يا شمالى آن ، كه رو به بيت‌المقدس بوده ، تنه‌هاى بريده و تراشيده شده از درختان خرماى مربد ، جهت استحكام و قوام بنا ، كار گذاشته بودند و در وسط بنا حياطى كوچك و در كنار آن جهت سكونت همسر ؛ دو خانهء متصل به هم بنا نمودند . بقيع خبخبه كه در روايت خارجةبن زيد بن ثابت آمده ، محلّى است كه در قسمت چپ بقيع الغرقد مجاور باغ قديمى الصّيفى و چاه ابو ايّوب قرار داشته است . فيروزآبادى در « المغانم المطابه فى معالم طابه » ( ص 62 ) آن را « بقيع الخبجبه » ( به فتح جيم ) دانسته است . در مورد مساحت بناى نخست مسجد نبى ، نظريه‌هاى متفاوتى است و جمع‌بندى و نتيجه‌گيرى از آن‌ها نيازمند تأمّل . حقير از بررسى و نقد آنها به گفتهء زيدبن ثابت ، كه يحيى آن را از طريق عبدالعزيزبن عمر روايت كرده ، تمايل دارد كه : « مسجد سبعين في

--> ( 1 ) . « پيامبرگرامى مسجدش را 70 * 60 ذراع يا بيشتر بنا كردند و از گِل مخصوص خشتش را ، كه از محل بقيع خبخبه ( مىآوردند ) ، ساخت و در اطرافش چوب به كار برد و در وسط آن حياطى ايجاد نمود و براى دو همسرش دو منزل بنا نهاد . » ( 2 ) . « دلائل النّبوّه » ، ج 1 ، فصل مسجدالرّسول . همچنين نك : ابن‌كثير « البداية و النهايه » ، ج 3 ، ص 214 و نويرى ، « نهايةالارب » ، جزء 16 ، ص 344